1 Kasım 2010

Halı-Sandalye

Circus - Halı
Beklerken, masanın üstünde duran dergiyi elime aldım. Turkuvaz Dergi Grubu’nun çıkardığı Home Art’ın Yazı İşleri Müdürlüğünü de yapan Lale Dağkıran, kendisi için ayrılan sayfada, geniş bir yelpazede tasarım ürünlerini sergiliyordu. Dergi sayfasında yer alan yukarı baştaki fotoğraf ise, tüm bu bilgileri sonradan edinmeme sebep olan halıydı. Tuğla gibi bir dekorasyon dergisinin sayfaları arasında hızla dolaşırken gözüme ilişmişti. Şimmmşşşek gibi bir önyargıyla “evimizi süslemesi gereken bir yeniliği müjdelediği için” ilk hissettiğim duygu ürperti oldu. Zira gördüğüm halı, üzerine işlenmiş kadın ve erkek bez bebeklerden oluşuyordu. Hatta fotoğrafın ayrıntısını, hemen yanındaki kutuda veren Dağkıran, internet üzerinden sipariş verilebilen ürünün, 3 ay sonra teslim edildiğini yazıyordu!
Multidao/Crowd - Sandalye
Eve geldikten sonra yaptığım kısa araştırma sonrası, bir internet sitesinden “tıpkı bir sanat eserinin olması gerektiği gibi” sadece 10 adet üretildiğini öğrendim. Yani bir seri üretim durumu söz konusu değildi. Belki bu sayı için bile itiraz sesleri yükselebilir.
 “Circus” isimli bu halı, biri hukuk eğitimi almış diğeri mimar, Brezilyalı iki kardeş Humberto ve Fernando Campana’ya ait. Kendilerini, içinde bulundukları tasarım endüstrisinin dışında konumlayan ikilinin tüm işleri, yakın zamanda “Antibodies” başlığı altında topluca sergilenmiş. Hem iki sanatçıya daha yakın bakmak hem de “Circus” halıyı anlamak için belki Campanaların “Multidao=Crowd” sandalyesini incelemek lazım. Sandalye, yaklaşık 15 milyon insanın yaşadığı Sao Paulo’ya, özellikle Brezilya’nın kuzeydoğusundan yaşanan göçleri sembolize ediyor ve o bölgeye ait geleneksel bebekleri kullanıyor. Kardeşler, Sao Paulo’da yaşayan tüm gruplar arasındaki tansiyondan, gerilimden ve bu grupların yine de bir arada olmayı başarabilmesinden her zaman ilham aldıklarını söylüyorlar.
Tıpkı İstanbul perisi gibi…

29 Ekim 2010

Oyuncak Çocuklar!

Düşünülebilecek en büyük kültürel değişim tüketimi sorgulamak olabilir mi?
Worldwatch Enstitüsü’nün “Kültürleri Dönüştürmek: Tüketicilikten Sürdürülebilirliğe” başlıklı 2010 raporu, bu kavramsal bütünlük etrafında yayınlanan çok sayıda veri ve analizi içeriyor. Raporun tamamına değilse de, bazı makale ve tablolarına internet adresinden ulaşabilirsiniz. http://www.worldwatch.org/
Sırasıyla Jasmine, Tiana, Mulan, Pocahontas
Bu makalelerin birinde, enstitünün kıdemli araştırmacısı Erik Assadourian, 2002 yılında İngiltere’de yapılan bir araştırmayı hatırlatıyor: “Çocuklar Pokemon karakterlerini, bilinen bitki ve hayvan türlerinden daha çok tanıyor. Amerika’da 2 yaşındaki çocuklar M’yi harf olarak bilmezken, Mc Donalds’ın M’sini teşhis edebiliyor.” Diğer bir yazısında ise bu sonucu besleyen kaynaklardan birini değerlendiriyor. Yakın zamanda gösterilen The Princess and the Frog çizgi filmi üzerinden şöyle bir tespitte bulunuyor:
“Disney, yarattığı karakterlerle derin bir okuma yapmıyor. Kullandığı değişik ırkları, izleyiciler için yeni bir tüketim öznesine dönüştürüyor sadece. Tıpkı Asyalı Mulan, Amerikan yerlisi Pocahontas, Arap Jasmine gibi Afro-Amerikan Tiana!” 
Bir varmış bir yokmuş, evvel zaman sonra, "pembe" ve "mavi"ye hapsolmuş iç dünyalarıyla  çocuklar, "yetişkinlerin" oyuncağı oluvermiş!
Tüketim ve toplumsal cinsiyet rolleri üzerine, çocuklar merkezinde kafa yoran Güney Koreli sanatçı JeongMee Yoon’un “Pembe ve Mavi” fotoğraf projesi ise, tüm ifadeleri çarpıcı biçimde özetliyor.